Phá bỏ định kiến, định hình nam tính hiện đại tại chương trình “Đẹp trai từ khí chất - Lịch sự từ hành vi” cho nam sinh SJC

Sự kiện có sự tham dự của PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Huyền - Phó Viện trưởng Viện Đào tạo Báo chí & Truyền thông, ThS. Nguyễn Phượng Vỹ - Phó Giám đốc CSAGA và thầy Nguyễn Hồng Phúc - Giảng viên trường Cao đẳng Nghệ thuật Hà Nội. Chương trình đã thu hút lượng lớn nam sinh viên tham gia, vượt xa con số dự kiến 35 người ban đầu, cho thấy sức hút và sự quan tâm của sinh viên đối với chủ đề bình đẳng giới.

Thử thách ranh giới: Tôn trọng sự khác biệt

Chương trình bắt đầu bằng hoạt động làm việc nhóm mang tên "Thử thách ranh giới". Các bạn sinh viên hoạt động theo nhóm nhỏ (4-5 người/nhóm) để thảo luận, phân tích các thẻ tình huống giả định thường gặp trong đời sống đại học và sắp xếp theo mức độ từ “bình thường/ổn” đến “nhạy cảm/không ổn”.

ThS. Nguyễn Phượng Vỹ hướng dẫn sinh viên hoạt động nhóm. Ảnh: Phương Cúc

Kết quả thảo luận đã phản ánh rõ rệt sự đa dạng trong tư duy và giới hạn của mỗi cá nhân. Với tình huống “bị ép uống rượu”, có nhóm cho rằng đây là chuyện bình thường của nam giới, nhưng cũng có sinh viên phản bác gay gắt vì cho rằng bản thân cần tuân thủ luật an toàn giao thông và không thể ép buộc.

Đối với tình huống “có người cố tình ngồi sát dù còn nhiều chỗ trống”, một số bạn nam hài hước cho rằng tỷ lệ rủi ro là “50/50” và đôi khi là bình thường, tuy nhiên nhiều nhóm khác lại đánh giá đây là hành vi xâm phạm không gian cá nhân gây khó chịu, đặc biệt khi thời tiết nóng bức. Riêng với hành vi “tự ý cầm điện thoại của người khác” hoặc “quay lén”, 100% các nhóm đều đồng thuận xếp vào mức độ vi phạm quyền riêng tư nghiêm trọng nhất, là hành vi kém duyên và không thể lấy lý do đùa cợt để bao biện.

Sinh viên SJC đại diện nhóm trình bày quan điểm về mức độ nghiêm trọng của các tình huống. Ảnh: Phương Cúc.

Từ hoạt động này, ThS. Phượng Vỹ đã đúc kết một bài học quan trọng: Ranh giới của mỗi người là hoàn toàn khác nhau. Điều có thể được coi là “bình thường” đối với người này, lại có thể là sự phiền phức, đe dọa hoặc quấy rối đối với người khác. Lịch sự không nằm ở những quy tắc cứng nhắc, mà nằm ở việc biết hỏi ý kiến và tôn trọng ranh giới của người đối diện thay vì áp đặt suy nghĩ của bản thân.

Chia sẻ sau phần thực hành, bạn Minh Phong (Sinh viên năm nhất, Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông) cho biết: “Qua phần 'Thử thách ranh giới', em nhận ra những hành động khoác vai, trêu chọc hay tự ý xem điện thoại mà nam giới đôi khi coi là trò đùa bình thường lại có thể xâm phạm quyền riêng tư của người khác. Điều này giúp em ý thức hơn về việc cần cẩn trọng và tôn trọng không gian cá nhân trong giao tiếp hàng ngày.”

Tranh biện về "Nam tính kiểu cũ" và "Nam tính kiểu mới"

Phần sôi động nhất của chương trình là hoạt động tranh biện, nơi khán phòng được chia làm hai phe “Đồng ý” và “Không đồng ý” để mổ xẻ những định kiến khuôn mẫu giới vẫn đang tồn tại âm ỉ trong xã hội.

Với nhận định “Càng ga lăng, càng chi tiền, càng xịn càng nam tính”, phe đồng ý cho rằng việc sẵn sàng chi trả thể hiện bản lĩnh, nền tảng tài chính tốt và sự đáng tin cậy của người đàn ông. Ngược lại, phe phản đối lập luận sắc bén rằng sự nam tính phải xuất phát từ tính cách và phong thái chứ không nằm ở đồ hiệu hay việc vung tiền hão huyền. Đặc biệt trong môi trường sinh viên, việc tiêu xài bừa bãi có thể dẫn đến cảnh “cuối tháng ăn mì tôm”, và nếu đặt nặng tiền bạc sẽ biến tình cảm thành sự trao đổi mang tính thực dụng.

Các nam sinh tranh biện về Tranh biện về "Nam tính kiểu cũ" và “Nam tính kiểu mới”. Ảnh: Phương Cúc.

Nhận định “Đàn ông thật sự là người chủ động trong tình yêu” cũng nhận về nhiều ý kiến trái chiều. Nếu một bên cho rằng đàn ông chủ động lên kế hoạch thể hiện sự che chở, quan tâm, thì bên kia lo ngại sự chủ động kiểm soát mọi thứ dễ dẫn đến tính gia trưởng, tước đoạt quyền lên tiếng và quyết định của người phụ nữ. 

Tương tự, quan điểm “Đàn ông mạnh mẽ không nói chuyện cảm xúc” đã bị nhiều nam sinh bác bỏ quyết liệt. Các bạn khẳng định con người ai cũng có cảm xúc, việc cố gồng mình che giấu chỉ mang lại áp lực và sự mệt mỏi; thấu hiểu và dám đối diện với cảm xúc mới là sự mạnh mẽ thực sự.

Kết thúc phần tranh biện, cả hội trường đi đến sự đồng thuận chung: Các quan niệm cũ kỹ đang vô tình tạo ra gánh nặng cho chính nam giới, buộc họ phải sống theo kỳ vọng áp đặt thay vì được là chính mình.

Định hình "nam tính hiện đại" và kỹ năng quản trị cảm xúc 

Tiếp nối mạch cảm xúc, thầy Nguyễn Hồng Phúc đã có những chia sẻ sâu sắc về khái niệm “nam tính hiện đại”. Theo thầy Hồng Phúc, đàn ông kiểu cũ thường bị áp lực phải mạnh mẽ, phải kiếm nhiều tiền, phải kiểm soát mọi thứ và không được phép yếu đuối hay rơi nước mắt. Tuy nhiên, đàn ông nam tính hiện đại không cần thiết phải dùng sự kiểm soát hay áp đặt để chứng minh sức mạnh. 

Giảng viên Nguyễn Hồng Phúc chia sẻ về khái niệm “Nam tính hiện đại”. Ảnh: Phương Cúc

Theo thầy Hồng Phúc, đàn ông kiểu cũ thường bị áp lực phải mạnh mẽ, phải kiếm nhiều tiền, phải kiểm soát mọi thứ và không được phép yếu đuối hay rơi nước mắt. Tuy nhiên, đàn ông nam tính hiện đại không cần thiết phải dùng sự kiểm soát hay áp đặt để chứng minh sức mạnh. 

Việc áp đặt người khác mặc gì, đi đâu, gặp ai thực chất lại là biểu hiện của một người đàn ông yếu đuối, thiếu tự tin nên mới phải dùng mọi biện pháp để kiểm soát. Sự nam tính trong bối cảnh mới nằm ở sự bình đẳng, sẵn sàng san sẻ công việc gia đình (như rửa bát, nấu cơm), trao cho đối phương quyền lựa chọn, tôn trọng ý kiến phái nữ và sống thật với cảm xúc của chính mình.

Bùi Linh (Sinh viên năm nhất, Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông) bày tỏ: “Phần chia sẻ của thầy Hồng Phúc giúp em hiểu ra rằng, nam giới cũng là con người, cũng có quyền được mệt mỏi và chia sẻ áp lực.”

Xuyên suốt chương trình, các sinh viên không chỉ bàn về tư duy mà còn đi sâu vào giải pháp thực hành, tiêu biểu là hoạt động thảo luận về kỹ năng quản lý cơn tức giận để giải quyết mâu thuẫn một cách hòa bình, tránh dẫn đến bạo lực.

Các bạn nam đã mạnh dạn chia sẻ những cách giải quyết mâu thuẫn thực tế. Có bạn chọn cách lánh mặt đi chỗ khác để cả hai cùng hạ nhiệt rồi mới nói chuyện tiếp. Có bạn thừa nhận từng đập chuột máy tính hay đấm tay vào tường để trút giận, nhưng sau đó nhận ra hành động này vừa tốn tiền mua đồ mới, vừa làm tổn thương thể xác, từ đó ý thức được việc phải tự kiểm soát cơn tức giận của bản thân. 

Một sinh viên khác mang đến cả hội trường sự thú vị khi chia sẻ phương pháp xả stress bằng cách “tâm sự với bàn tay phải” – coi bàn tay như một người không liên quan để giãi bày khúc mắc. Chuyên gia Phượng Vỹ đánh giá phương pháp này rất sáng tạo và mang tính tương đồng cao với kỹ thuật thiền định "chiếc ghế trống" của Thiền sư Thích Nhất Hạnh. Bên cạnh đó, các cách đánh lạc hướng bản thân như nghe nhạc, xem phim cũng được các bạn sinh viên đề xuất.

Chốt lại vấn đề quản lý cảm xúc, Thạc sĩ Phượng Vỹ hướng dẫn các nam sinh một cách thức đơn giản nhưng hiệu quả: hít thở sâu và ăn một miếng bánh, uống một ngụm nước lạnh. Cô chia sẻ: “Chỉ cần đếm khoảng 10 nhịp thở sâu, đưa hơi thở xuống phần bụng dưới, cảm xúc của chúng ta sẽ dịu lại. Để làm được điều này, chúng ta cần thường xuyên quan sát cảm xúc và hơi thở của chính mình trong đời sống hàng ngày”.

Khép lại chương trình, các nam sinh đã cùng nhau viết thẻ “Cam kết hành động” như một minh chứng cho sự thay đổi tích cực về mặt nhận thức. Từ những nội dung tập huấn thiết thực đã được tiếp cận, sự kiện không chỉ trang bị kỹ năng ứng xử để các bạn định hình hình ảnh một người đàn ông văn minh, có trách nhiệm, mà còn bồi đắp “sự nhạy cảm giới”. Đây chính là lăng kính và nền tảng quan trọng giúp các nam sinh vững bước trở thành những nhà báo, nhà truyền thông tương lai thấu cảm, khách quan và nhân văn.