Sinh viên ngành Báo chí - Truyền thông trước làn sóng dịch chuyển: Tìm việc hay tự tạo công việc?

Tọa đàm do Viện Đào tạo Báo chí và Truyền thông tổ chức chiều 29/3/2026 tại Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn nhằm tạo ra một không gian kết nối, đối thoại trực tiếp giữa sinh viên với nhà tuyển dụng, từ đó gỡ rối những trăn trở của sinh viên trước ngưỡng cửa hội nhập thị trường lao động đang biến đổi không ngừng. Hơn 100 sinh viên đã có mặt tại hội trường 304 nhà E để tham gia cuộc tọa đàm. 

Diễn giả chính của tọa đàm là các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực truyền thông và đại diện doanh nghiệp, bao gồm: Bà Phan Thị Thanh Bình – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần MAG; bà Nguyễn Quỳnh Trang – Trưởng Văn phòng đại diện Công ty Cổ phần MAG tại Châu Âu, chủ kênh TikTok Mê Brands; và bà Trần Quyên – Trưởng Ban Event & B2B, đại diện Công ty Cổ phần Dược phẩm Hoa Linh. Đại diện ban lãnh đạo Viện ĐTBC&TT tham dự và chia sẻ tại sự kiện có PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Huyền - Phó Viện trưởng.

Bài toán nhân sự ngành báo: Từ tinh gọn đến sự chuyển dịch nguồn lực

Mở đầu tọa đàm, các chuyên gia đã tập trung phân tích những thách thức hiện hữu mà ngành báo chí đang đối mặt. Từ năm 2025, chủ trương sắp xếp lại bộ máy tổ chức từ trung ương đến địa phương đã kéo theo việc sáp nhập nhiều cơ quan báo chí, làm thu hẹp đáng kể thị trường tuyển dụng truyền thống. Thực tế này dẫn đến việc nhiều nhân sự dù đã có hàng chục năm kinh nghiệm làm nghề vẫn phải đối mặt với diện cắt giảm hoặc nghỉ hưu trước tuổi.

Đứng trước sự thay đổi của môi trường báo chí, nhiều sinh viên không khỏi băn khoăn về việc phải chuyển hướng như thế nào. Để giải đáp, PGS. TS Nguyễn Thị Thanh Huyền dẫn chứng một nghiên cứu thực tế tại Sri Lanka: trong số các sinh viên tốt nghiệp ngành báo chí, chỉ có khoảng 5% đầu quân làm phóng viên cho các tòa soạn, nhưng sau một năm, con số này rớt xuống chỉ còn 2%. Sự dịch chuyển này không phải vì sinh viên chán nghề báo, mà bởi sự bùng nổ của các nền tảng số đang tạo ra sức hút lớn hơn. Nguồn nhân lực trẻ đang đổ dồn sang mảng sáng tạo nội dung (content creator) trên các kênh mạng xã hội cá nhân hoặc đầu quân cho doanh nghiệp, nơi mang lại thu nhập và cơ hội phát triển đa dạng hơn.
 

Giải mã những "điểm nghẽn" thực tiễn

Không khí buổi tọa đàm trở nên sôi nổi hơn khi bước vào phần thảo luận mở, nơi những băn khoăn sát sườn của các bạn sinh viên được đưa ra "mổ xẻ". 

Một trong những vấn đề nóng nhất chính là sự lấn lướt của Trí tuệ nhân tạo (AI) trong sáng tạo nội dung. Nhận định về thực tế này, bà Nguyễn Quỳnh Trang cho rằng dù AI là công cụ hỗ trợ đắc lực nhưng sự chân thực và cảm xúc vẫn là độc quyền của con người. Những nội dung do con người tạo ra, dù đôi khi còn ngô nghê hay mắc lỗi nhỏ, nhưng chính tính nguyên bản và sự kết nối tâm hồn lại tạo ra sức hút tương tác tự nhiên cao hơn hẳn những sản phẩm "văn mẫu" khuôn mẫu từ máy móc.
 
Lắng nghe những chia sẻ tâm huyết này, bạn Lê Thị Quỳnh Mai - sinh viên lớp K69 Báo chí chia sẻ: "Gần đây, em rất lo sợ AI sẽ thay thế các công việc liên quan đến nội dung mình đang hướng tới. Nhờ định hướng của các diễn giả, em thấy yên tâm hơn và biết các doanh nghiệp đang cần gì ở những ứng viên mà AI không thể làm thay".

Bên cạnh câu chuyện công nghệ, bài toán về tiếp cận khách hàng mục tiêu và quản trị ngân sách cũng được các chuyên gia phân tích kỹ lưỡng. Theo các diễn giả, nguyên nhân cốt lõi khiến các chiến dịch truyền thông không chạm tới đúng đối tượng thường bắt nguồn từ sự "lệch pha" giữa thông điệp và “insight” khách hàng, hoặc chọn sai kênh phân phối. 

Đặc biệt, trong bối cảnh hành lang pháp lý về quảng cáo dược phẩm ngày càng siết chặt, bà Trần Quyên đã gợi mở một hướng đi đầy tiềm năng qua khái niệm "truyền thông cảm tính". 
Thay vì chỉ tập trung vào công dụng sản phẩm, các doanh nghiệp có thể bứt phá bằng cách tạo ra các điểm chạm cảm xúc bền chặt với người tiêu dùng. Những ví dụ điển hình như chiến dịch "Con gội đầu cho mẹ" của Nguyên Xuân hay việc Dạ Hương đồng hành cùng giải Pickleball toàn quốc đã minh chứng cho sức mạnh của việc dùng cảm xúc để hóa giải những rào cản kỹ thuật khô cứng, từ đó chiếm trọn niềm tin của công chúng.
 

Gỡ rối hướng nghiệp: Những "bí kíp" thực chiến từ người đi trước

Để làm rõ bức tranh nghề nghiệp, chương trình đã quy tụ những chuyên gia, những cựu sinh viên xuất sắc hiện đang nắm giữ các vị trí quản lý cấp cao tại các doanh nghiệp lớn. Họ đã mang đến những câu chuyện làm nghề chân thực nhất.

Bà Phan Thị Thanh Bình – Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần MAG, cựu sinh viên K40 Báo chí, đã thẳng thắn chỉ ra sự mông lung khi còn ngồi trên ghế nhà trường là trạng thái tất yếu của nhiều sinh viên. Bí quyết để vượt qua sự hoang mang đó rất đơn giản: Hãy bắt tay vào hành động. Bà khuyên các bạn trẻ ngay từ năm thứ nhất đại học nên chủ động dấn thân, tự đi tìm đề tài và gửi bài cộng tác cho nhiều đầu báo. Đôi khi, các bạn phải chấp nhận việc bài viết bị lấy mất tên hoặc không được trả nhuận bút. Nhưng hãy coi đó là quá trình "văn ôn võ luyện", tích lũy hồ sơ năng lực (portfolio) để chứng minh thực lực với nhà tuyển dụng sau khi ra trường. 
 
Đồng tình với quan điểm này, PGS.TS Nguyễn Thị Thanh Huyền cũng mang đến những chỉ dẫn vô cùng cụ thể. Cô Huyền nhấn mạnh tầm quan trọng của sự chủ động từ những việc nhỏ nhất. Chẳng cần đi đâu xa, sinh viên có thể tận dụng ngay các sự kiện, hội thảo hoặc bảng tin nội bộ của nhà trường để khai thác thông tin nhằm viết tin bài đăng báo hoặc xây kênh truyền thông của chính mình. Từ những bước đi nhỏ và thực tế đó, sinh viên sẽ dần rèn luyện được sự nhạy bén và xác định được các "từ khóa" gắn với thế mạnh và đam mê truyền thông của riêng mình để theo đuổi dài lâu.

Góp thêm góc nhìn thực tiễn về mảng truyền thông doanh nghiệp (In-house), bà Trần Quyên – đại diện Công ty Cổ phần Dược phẩm Hoa Linh, đã phác họa một lộ trình phát triển nghề nghiệp mang tính chuyển đổi linh hoạt. Là cựu sinh viên K50, chị Quyên từng có thời gian cọ xát trong lĩnh vực báo chí truyền thống, sau đó chuyển hướng sang môi trường truyền thông Agency trước khi chính thức gắn bó với công tác quản trị truyền thông thương hiệu nội bộ.

Theo bà Quyên, cơ hội trong mảng truyền thông doanh nghiệp hiện nay rất đa dạng, bao trùm từ truyền thông nội bộ, thương mại điện tử (e-commerce), PR cho đến tổ chức sự kiện. Các tập đoàn lớn luôn sẵn sàng chào đón những sinh viên chưa có nhiều kinh nghiệm nhưng có thái độ cầu thị, sự nhiệt huyết và tinh thần dám nghĩ dám làm.

Khép lại tọa đàm, các diễn giả đã mang đến một "bài toán thực chiến" đầy thú vị khi thách thức sinh viên sáng tạo nội dung mạng xã hội cho nhãn hàng Dạ Hương. Thử thách này yêu cầu người trẻ, đặc biệt là các bạn nam, phải vượt qua rào cản e ngại để xây dựng những thông điệp thu hút, có khả năng lan tỏa tự nhiên nhưng vẫn đảm bảo tính trung thực. Những bài đăng xuất sắc, có tương tác cao trên Facebook cá nhân không chỉ là bài tập rèn nghề mà còn trở thành "tấm vé" mở ra cơ hội thực tập trực tiếp tại Dược phẩm Hoa Linh.

Vượt qua khuôn khổ một buổi trao đổi chuyên môn, tọa đàm đã trang bị cho sinh viên cách tư duy về nghề nghiệp, cập nhật thực trạng, xu hướng tuyển dụng ngành báo chí và truyền thông cùng những kỹ năng thực chiến để sẵn sàng gia nhập thị trường lao động đầy biến động. Đây là bước đệm quan trọng giúp sinh viên của Viện chuyển những băn khoăn thành hành động, tự tin khẳng định bản sắc riêng và dấn thân tìm việc cũng như khởi nghiệp trong lĩnh vực báo chí - truyền thông để bứt phá thành công.